Your browser version is outdated. We recommend that you update your browser to the latest version.

Ισορροπώντας σε μια εύθραυστη ειρήνη: Το νέο μετεκλογικό σκηνικό στην Κολομβία

Posted 30 7 18

                                                                                                                                Του Ηλία Τροχίδη

Η νίκη του Iván Duque Márquezστον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών στις 17 Ιουνίου με 53.98% έναντι 41.81% επί του αριστερού Gustavo Petro ανοίγει έναν νέο κύκλο στην πολιτική ζωή της Κολομβίας. Μόλις τον Νοέμβριο του 2016, η μακροβιότερη δημοκρατία της Λατινικής Αμερικής έδωσε τέλος στη μακροχρόνια ένοπλη αντιπαράθεση με τους αντάρτες του FARC(Fuerzas Armadas Revolucionarias de Colombia) που έχει προκαλέσει 220.000 νεκρούς και 7 εκατομμύρια εκτοπισμένους. Η ολοκλήρωση αυτής της εύθραυστης ειρηνευτικής διαδικασίας αποτελεί το μεγαλύτερο στοίχημα του νέου προέδρου ο οποίος παράλληλα καλείται να διαχειριστεί ένα ευρύ φάσμα άλλων οικονομικών και κοινωνικών προκλήσεων. Η κρίση στη γειτονική Βενεζουέλα και οι αβεβαιότητα στις σχέσεις της νέας κυβέρνησης με τις Η.Π.Α έρχονται απλώς να ολοκληρώσουν μια εξίσωση για δυνατούς λύτες.

Οι εκλογές: ανακατάταξη πολιτικών δυνάμεων

Για την Κολομβία οι βουλευτικές εκλογές του Απριλίου κυρίως όμως οι προεδρικές του Μαΐου/Ιουνίου υπήρξαν ιστορικές καθώς είναι οι πρώτες που διενεργήθηκαν μετά την υπογραφή της συμφωνίας ειρήνης και στις οποίες μάλιστα το FARC συμμετείχε ως πολιτικό κόμμα. Βάσει των όρων της συμφωνίας, το νέο κόμμα είχε, εγγυημένα, 10 κοινοβουλευτικές έδρες στο Κογκρέσο (Βουλή και Γερουσία) για τις επόμενες 2 κοινοβουλευτικές θητείες. Η επικύρωση της συμφωνίας δεν υπήρξε μια εύκολη υπόθεση μετά την απόρριψή της σε δημοψήφισμα τον Σεπτέμβριο του 2016. Ο απερχόμενος πρόεδρος Juan Manuel Santos χρειάστηκε να την τροποποιήσει και να την κυρώσει, αυτή τη φορά μέσω του Κογκρέσου, τον Νοέμβριο του 2016. Τα προβλήματα στην εφαρμογή της καθώς και το αίσθημα ατιμωρησίας που αισθάνεται μεγάλο μέρος της κοινωνίας βλέποντας τους πρώην αντάρτες να κάθονται σε κοινοβουλευτικά έδρανα αντί να εκτίουν ποινές, μετέτρεψαν την συμφωνία σε ένα από τα μείζονα θέματα της προεκλογικής συζήτησης. Απότοκο της συμφωνίας ήταν και η ραγδαία πτώση της δημοτικότητας του Santos στην οποία συνηγόρησαν εξίσου η κακή οικονομική κατάσταση, η συνέχιση της βίας από άλλες εγκληματικές οργανώσεις καθώς και οι επιπτώσεις από την κατάρρευση της γειτονικής Βενεζουέλας.

Οι εκλογές και η συμφωνία ειρήνευσης αναμόρφωσαν και το πολιτικό σκηνικό το οποίο τριχοτομήθηκε. Έκπληξη προκάλεσε ιδίως η άνοδος της Αριστεράς, η οποία λόγω της  ταύτισης του χώρου με το μαρξιστικής ρητορικής FARC δεν διέθετε μεγάλη υποστήριξη. Σημαντικό εργαλείο για την ανάλυση των εκλογικών αποτελεσμάτων είναι το εκλογικό σύστημα. Η εκλογή προέδρου στην Κολομβία πραγματοποιείται με πλειοψηφικό σύστημα 2 γύρων που επιβάλλει την αναζήτηση κομματικών συμμαχιών στο δεύτερο γύρο. Έτσι, οι 3 βασικοί πόλοι που διαμορφώθηκαν είναι οι εξής:

Η Κεντροδεξιά: Η κεντροδεξιά συμμαχία σχηματίστηκε γύρω από το Centro Democratico και τον Iván Duque, πρώην γερουσιαστή και πολιτικού τέκνου του Álvaro Uribe, πρώην προέδρου (2002 – 2010) και βασικού πολέμιου της διαδικασίας ειρήνευσης. Ο Duque επέκρινε την συμφωνία με το FARC χαρακτηρίζοντάς την ως επιεική προς τους πρώην αντάρτες τονίζοντας πως «οι αρχηγοί τους δεν θα ορκιστούν» κατά την έναρξη των εργασιών του νέου Κογκρέσου στις 20 Ιουλίου ενώ υποσχέθηκε επαναδιαπραγμάτευση των όρων της. Αντίστοιχα είχε επικρίνει και την εκδίκαση των εγκλημάτων των ανταρτών του FARC από ειδικό μεταβατικό δικαστήριο όπως προβλέπει η συμφωνία (special transitional-justice system) το οποίο θα επιβάλλει, όπως υποστηρίζει, ποινές όχι μεγαλύτερες των 8 χρόνων περιοριστικών μέτρων χωρίς να αποδίδει δικαιοσύνη. 

Έχοντας εργαστεί για πάνω από 10 χρόνια στην Διαμερικανική Τράπεζα Ανάπτυξης, παρουσίασε ένα φιλικό προς τις επενδύσεις πρόγραμμα, υποσχόμενος μειώσεις στην φορολόγηση των εταιριών και υποστήριξη των επενδύσεων στους τομείς της εξόρυξης πρώτων υλών και του πετρελαίου. Ωστόσο, τούτο προϋποθέτει την εμπέδωση κλίματος ασφάλειας για τις επενδύσεις και έλεγχο από την κυβέρνηση των πλούσιων σε μετάλλευμα και πετρέλαιο περιοχών που ήλεγχαν οι πρώην αντάρτες. 

Ο λόγος του Duque εξέφρασε σε μεγάλο βαθμό πολλούς Κολομβιανούς που δεν έχουν ακόμη διαπιστώσει τα οφέλη της ειρήνευσης με το FARC. Σε πρόσφατη δημοσκόπηση, τρία τέταρτα των ερωτηθέντων πιστεύουν πως η εφαρμογή της συμφωνίας δεν είναι στη σωστή κατεύθυνση. Κάτι τέτοιο όμως δεν συνεπάγεται πως το σύνολο της κοινωνίας καταδικάζει την συμφωνία. Αυτό που γίνεται αντιληπτό από την εκλογή του Duqueείναι πως η κοινωνία συμφωνεί με την ειρήνη αλλά μια ειρήνη που απονέμει δικαιοσύνη. Με όλες τις πολιτικές δυνάμεις να τάσσονται υπέρ της (εκτός του Uribe) και με τον κίνδυνο της επιστροφής των ανταρτών στα όπλα, oνεοεκλεγείς πρόεδρος έχει μικρά περιθώρια για πειραματισμούς. Τα ισχυρά πολιτικά του όπλα που παραμένουν η προηγούμενη πετυχημένη καριέρα του, το νέο της ηλικίας του και το γεγονός πως βρίσκεται εκτός της παραδοσιακής πολιτικής τάξης της Κολομβίας. 

Read the rest of this entry »

Η συμφωνία Αθήνας-ΠΓΔΜ: το ιστορικό πλαίσιο και το περιεχόμενο της συμφωνίας

Posted 26 6 18

 Του Αλέξανδρου Μπουρδάνου

 

 

 

Το κράτος της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας ιδρύθηκε το 1991 της περίοδο της διάλυσης της Γιουγκοσλαβίας. Η περιοχή καταλήφθηκε κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους από τη Σερβία και, μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, αποτέλεσε τμήμα του Βασιλείου των Σέρβων, Κροατών και Σλοβένων (της μετέπειτα Γιουγκοσλαβίας). Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο έγινε ένα από τα ομόσπονδα κράτη της Σοσιαλιστικής Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας. Toπρόβλημα της ονομασίας του γειτονικού κράτους προέκυψε όταν αυτό κήρυξε την ανεξαρτησία του με το συνταγματικό όνομα Δημοκρατία της Μακεδονίας, την ίδια δηλαδή ονομασία όπως και όταν ήταν ομόσπονδο κράτος τη Γιουγκοσλαβίας, αλλά με τη διαφορά ότι τούτο συνιστούσε πλέον διεθνές όνομα κράτους.

Read the rest of this entry »

Η πολιτική κρίση στην Ισπανία

Posted 12 6 18

 της Στεργιανής Νίκου

 

Η Ισπανία αντιμετώπισε την περασμένη βδομάδα μια σπάνιας μορφής πολιτική κρίση: στη 1 Ιουνίου 2018 υπερψηφίστηκε από το ισπανικό κοινοβούλιο η πρόταση μομφής που κατέθεσε το Σοσιαλιστικό Κόμμα (PSOE)  κατά του πρώην –πλέον- πρωθυπουργού MarianoRajoy. Στις 2 Ιουνίου ορκίστηκε νέος πρωθυπουργός της χώρας ο PedroSánchez καθώς σύμφωνα με το ισπανικό σύνταγμα αν η μια πρόταση μομφής γίνει δεκτή η κυβέρνηση υποβάλλει την παραίτησή της στον βασιλιά και ο νέος υποψήφιος για την πρωθυπουργία, που αναφέρεται στην ίδια πρόταση μομφής, ορίζεται από τον βασιλιά επικεφαλής της νέας κυβέρνησης.

Η πρόταση μομφής του PSOEείναι η τέταρτη πρόταση μομφής στην ιστορία της Ισπανίας μετά την μεταπολίτευση, από το 1978 δηλαδή και έπειτα, και η πρώτη που έγινε δεκτή.

Read the rest of this entry »

Ο νέος Μεγάλος Συνασπισμός μετά τις γερμανικές εκλογές: διλήμματα και επιπτώσεις

Posted 5 6 18

της Κατερίνας Δημητρίου

 

 Οι ομοσπονδιακές εκλογές της 24ηςΣεπτεμβρίου 2017 στη Γερμανία άλλαξαν σημαντικά τους πολιτικούς συσχετισμούς στη χώρα: για πρώτη φορά μετά τη δεκαετία του 1950 συμμετέχουν ξανά έξι κόμματα στη γερμανική Βουλή (Bundestag). Τα δύο μεγάλα μεταπολεμικά κόμματα εξουσίας, το χριστιανοδημοκρατικό/ χριστιανοκοινωνικό [CDU/ CSU(Union)] και το σοσιαλδημοκρατικό SPDθεωρούνται οι «μεγάλοι χαμένοι», ενώ τα μικρότερα κόμματα συνoλικά κέρδισαν. Μετά από σχεδόν έξι δεκαετίες εισέρχεται ξανά στο κοινοβούλιο ένα εθνολαϊκιστικό, ευρωσκεπτικιστικό κόμμα, η Εναλλακτική για τη Γερμανία  (AfD). Η διαδικασία συγκρότησης κυβέρνησης διήρκησε σχεδόν έξι μήνες (171 ημέρες). Παρόλο που οι διερευνητικές επαφές κατέρρευσαν αρκετές φορές, δεν προέκυψε πολιτική κρίση. Σκοπός του παρόντος άρθρου είναι να παρουσιάσει συνοπτικά τις μετεκλογικές διαπραγματεύσεις, να εξετάσει τις πολιτικές εναλλακτικές υπό το πρίσμα της θεωρίας περί συμμαχικών κυβερνήσεων και να προχωρήσει σε κάποιες εκτιμήσεις για τις προοπτικές του κυβερνητικού σχήματος.

 

 Η περίοδος των «άκαρπων» διαπραγματεύσεων

 

 Οι εκλογές οδήγησαν σε ένα αναμφίβολα κατακερματισμένο Bundestag(DerBundeswahlleiter, 2017). Τα δύο κόμματα που εναλλάσσονταν επί τριάντα χρόνια στην εξουσία σημείωσαν ιστορικά χαμηλά ποσοστά. Συγκρίνοντας με τις προηγούμενες ομοσπονδιακές εκλογές, η μείωση της εκλογικής δύναμης για το CDUέφτασε στο 8,6% , ενώ για το SPDστο 5,2 %. Η προηγούμενη αντιπολίτευση αποτελούμενη από το DieLinke(Η Αριστερά) και DieGrünen  (οι Πράσινοι) επωφελήθηκε ελάχιστα, εν αντιθέσει με το κόμμα των Φιλελευθέρων (FDP) και την AfD (αύξηση κατά 6% και 7,9% αντιστοίχως). Και τα δύο αυτά κόμματα εισέρχονται δυναμικά στο κοινοβούλιο με 80 και 94 έδρες αντίστοιχα αποσπώντας ψήφους διαμαρτυρίας.

 

 Η μεταστροφή των πολιτικών δεδομένων οδήγησε σε συγκεκριμένες πολιτικές κατευθύνσεις καθώς το γερμανικό πολιτικό σύστημα λειτουργεί σύμφωνα με τη «λογική της ελάχιστης νικηφόρας συμμαχίας» (“minimumwinningcoalition”) του WilliamRiker(1962) που υποστηρίζει ότι μια κομματική συμμαχία πρέπει να συγκεντρώνει πάντα την πλειοψηφία για να θεωρείται «νικηφόρα» και να προκύψει μια αποτελεσματική σχέση κέρδους- χρήσης πόρων. Σε αυτήν την περίπτωση, όποιoκόμμα συμμετέχει στην συμμαχία θεωρείται απαραίτητο για την εκλογική νίκη, ενώ, αν έστω και ένα βρεθεί εκτός του σχήματος, η πλειοψηφία της συμμαχίας δεν θα είναι πια εγγυημένη. Επίσης, επιχειρείται και η συγκρότηση ελάχιστης δυνατής συμμαχίας, η οποία θα συγκεντρώνει περισσότερο από το 50% των εδρών. Και στις δύο περιπτώσεις, ο κάθε φορέας στοχεύει στη μεγιστοποίηση του κέρδους του. Εν τούτοις, απώτερος στόχος παραμένει η κατάκτηση της εξουσίας μέσω της συγκρότησης συμμαχιών (ή συνασπισμών) με τη συμμετοχή τόσων κομμάτων όσα είναι αναγκαία για την επίτευξη της ελάχιστης απαιτούμενης πλειοψηφίας (Riker, 1962).

 

 Με άξονα τη θεωρία των κυβερνητικών συμμαχιών στα πολυκομματικά συστήματα, γίνεται εμφανές ότι οι κυβερνητικές εναλλακτικές μετά τις τελευταίες γερμανικές εκλογές ήταν εξαρχής περιορισμένες. Κανένα κόμμα δε κατάφερε να συγκεντρώσει αυτοδύναμη πλειοψηφία. Οι δυνατές συμμαχικές κυβερνήσεις ήταν περιορισμένες και έπρεπε να διαθέτουν τουλάχιστον 355 από τις 709 έδρες : είτε ένας «μεγάλος συνασπισμός» (GroßeKoalition) αποτελούμενος από τα κόμματα CDU/CSUκαι SPDμε 399 έδρες είτε η λεγόμενη κυβέρνηση «Τζαμάικα» (με συνασπισμό των CDU/CSU, FDPκαι dieGrünen) με 393 έδρες. Διαφορετικές συμμαχικές κυβερνήσεις ήταν αδύνατον να προκύψουν καθώς όλα τα κόμματα είχαν αρνηθεί να συνεργαστούν με την AfD. Επιπρόσθετα, μια συμμαχία SPD, dieGrünenκαι dieLinke(με συνολικά 289 έδρες) θα συνιστούσε κυβέρνηση μειοψηφίας. Τόσο το CDU/CSUόσο και το FDPείχαν απορρίψει ρητά τη πιθανότητα συνεργασίας με το DieLinke, ενώ παράλληλα το SPDείχε ήδη ανακοινώσει ότι δεν θα συνεργαζόταν ξανά με τους Χριστιανοδημοκράτες. 

 

 Μέσα σε αυτό το σκηνικό, οι αρχικές διερευνητικές διαβουλεύσεις με στόχο τoσχηματισμό κυβέρνησης αποτελούμενη από την Χριστιανική Ένωση, τους Φιλελεύθερους και τους Πράσινους (κυβέρνηση «Τζαμάικα») κατέρρευσαν στις 19 Νοεμβρίου 2017, καθώς δεν κατόρθωσαν να συμφωνήσουν σε ζητήματα νευραλγικής σημασίας, ιδίως την προσφυγική πολιτική και την προστασία του κλίματος. Μετά την αποτυχία του σχηματισμού της κυβέρνησης «Τζαμάικα», τα άλλα πιθανά σενάρια ήταν: η επιστροφή του Μεγάλου Συνασπισμού, μια κυβέρνηση μειοψηφίας (π.χ. των CDU/CSUκαι FDP), η συνεργασία με την AfD(αρκετά απίθανη δεδομένου ότι τα κόμματα είχαν τοποθετηθεί εξαρχής αρνητικά) ή η προκήρυξη νέων εκλογών. Η διάλυση του Bundestagκαι η προκήρυξη νέων εκλογών αποτελούσε ένα σενάριο με νομικά εμπόδια και δύσκολα πραγματοποιήσιμο. Παράλληλα, μια κυβέρνηση μειοψηφίας αποτελούμενη μόνο από την Χριστιανική Ένωση (ή σε συνεργασία με το FDP) ήταν επίσης προβληματική, καθώς ο ομοσπονδιακός Πρόεδρος Φραντς Σταιενμάγιερ μπορεί μεν να δώσει εντολή σχηματισμού κυβέρνησης σε ένα κόμμα που δε διαθέτει την αυτοδυναμία στο Bundestag, αλλά σε αυτή την περίπτωση όπως και σε οποιαδήποτε μελλοντική ψηφοφορία στο Bundestagη κυβέρνηση μειοψηφίας θα εξαρτάται μονίμως από την υποστήριξη της αξιωματικής αντιπολίτευσης:  έτσι, η κυβέρνηση θα πρέπει να διαπραγματεύεται την κοινοβουλευτική πλειοψηφία για κάθε νομοθετικό κείμενο και μπορεί να ανατραπεί ανά πάσα στιγμή από μια πρόταση δυσπιστίας. Η συνηθισμένη και συχνά απαιτητή από τη πλευρά των πολιτών σταθερότητα του πολιτικού συστήματος δεν θα ήταν πια  εγγυημένη, επομένως εκλήφθηκε και αυτή ως μια ακόμα απορριπτέα πρόταση.

Read the rest of this entry »

Αυταρχισμός και Δημοκρατία στο Κέρας της Αφρικής: οι πολιτικοί κλυδωνισμοί στην Αντίς Αμπέμπα

Posted 8 2 17

Του Γιώργου Ζαχαριά

 

Το 2016 χαρακτηρίστηκε από πολλαπλούς κραδασμούς στο ευρωπαϊκό και διεθνές πλαίσιο. Για αυτό ίσως δεν έλαβε ιδιαίτερη δημοσιότητα μια σημαντική εξέλιξη σε μία από τις μεγαλύτερες και ισχυρότερες σε περιφερειακό επίπεδο χώρες της Αφρικής, την Αιθιοπία.

Read the rest of this entry »

Αίγυπτος και Aλ-Σισι: υπάρχει εναλλακτική;

Posted 9 12 16

του Γιώργου Μαυροδημητράκη

 

Στη σημερινή εποχή αστάθειας στην Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, η συζήτηση για περισσότερες πολιτικές ελευθερίες στην Αίγυπτο κινδυνεύει να μείνει στο επίπεδο της θεωρητικής μόνο αναζήτησης. Ωστόσο η Αίγυπτος είναι η μεγαλύτερη χώρα του Αραβικού κόσμου με πληθυσμό 90 εκατομμυρίων και οι εξελίξεις στη χώρα επηρεάζουν καταλυτικά ολόκληρη την περιοχή. Ιδιαίτερα μετά το πραξικόπημα του 2013, η κατάσταση στη χώρα γεννά σοβαρές ανησυχίες. 

Read the rest of this entry »

Μαρόκο: Εκδημοκρατισμός χωρίς Δημοκρατία; Οι πολιτικές εξελίξεις στο Μαρόκο

Posted 5 12 16

της Βάσως Κοντού

 

Ο 20ος αιώνας, ιδίως το τέλος του, χαρακτηρίζεται από την αυξανόμενη χρήση του Ισλάμ ως εργαλείου πολιτικής δράσης: το πολιτικό Ισλάμ όπως είναι γνωστό έχει εμφανισθεί σε πολλές μουσουλμανικές χώρες, συνήθως ως κόμμα της αντιπολίτευσης ή της αμφισβήτησης, σε άλλες περιπτώσεις και ως κυβερνητικό κόμμα (π.χ. στο Ιράν, στην Αίγυπτο για ένα διάστημα πριν το πραξικόπημα του στρατηγού Σίσι ή στην Λωρίδα της Γάζας), Το Ισλαμογενές κόμμα PJD (Parti de la Justice et du Développement, κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης) στο Μαρόκο διαφέρει από τα άλλα, καθώς δεν επικεντρώνεται στην επιστροφή στις ισλαμικές αρχές και την πλήρη εφαρμογή της διδασκαλία του Ισλάμ σε κάθε σφαίρα της ζωής. 

 

Read the rest of this entry »

Ο απρόβλεπτος «σερίφης» της Μανίλα

Posted 25 11 16

Του Χρίστου Τζάγκα

 

Στις εκλογές που διεξήχθησαν φέτος το Μάιο για την ανάδειξη νέου προέδρου στις Φιλιππίνες νικητής αναδείχθηκε, με ποσοστό 39% και με μεγάλη διαφορά έναντι του δεύτερου Μάνουελ Ρόξας, ο Ροντρίγκο Ντουτέρτε. Ο νέος πρόεδρος της χώρας δεν ήταν νέος στην πολιτική, καθώς ξεκίνησε τη σταδιοδρομία του ως δήμαρχος της πόλης Νταχάο το 1988, θέση που διατήρησε για 22 συναπτά χρόνια, ενώ παράλληλα διετέλεσε για 3 χρόνια (1998-2001) και βουλευτής της ίδιας περιφέρειας. 

Read the rest of this entry »

Προς έναν ευρωπαϊκό στρατό;

Posted 22 11 16

Του Χρήστου Γραμμένου

 

Από τις απαρχές της Ευρωπαϊκής ενοποίησης οι απόπειρες διαμόρφωσης κοινής εξωτερικής πολιτικής, ασφάλειας  και άμυνας αντικατοπτρίζουν σε μεγάλο βαθμό το χάσμα ανάμεσα στις διαφορετικές αντιλήψεις για την πολιτική ενοποίηση της Γηραιάς Ηπείρου, με ιστορικό παράδειγμα το ναυάγιο της Ευρωπαϊκής Αμυντικής Κοινότητας στην δεκαετία του 50. Έκτοτε, οι διάφορες πολύ προσεκτικές προσπάθειες για την διαμόρφωση ενός ευρωπαϊκού αμυντικού πλαισίου ήταν πάντα αποτέλεσμα εξισορρόπησης ανάμεσα σε (κάποια) ομοσπονδιακά και (ιδίως) διακυβερνητικά χαρακτηριστικά και κρατούσαν την Ένωση πίσω από τις εξελίξεις και τα διεθνή τεκταινόμενα.

Read the rest of this entry »

Όταν ο Οδόακρος μπήκε στη Ρώμη

Posted 11 11 16

(σκέψεις για τις αμερικανικές εκλογές)

 

του Γιάννη Παπαγεωργίου

 

Τις επόμενες μέρες και χρόνια, θα δημοσιευθούν εκατοντάδες αναλύσεις για τους λόγους της νίκης του Ντόναλντ Τραμπ και της ήττας της Χίλαρυ Κλίντον. Στο σημείωμα αυτό θα αναφερθώ σε κάποιες επιπτώσεις της νίκης Τραμπ για το αμερικανικό πολιτικό σύστημα. 

Read the rest of this entry »