Your browser version is outdated. We recommend that you update your browser to the latest version.

Το μετέωρο βήμα της Καταλονίας

Posted 19 10 17

 Του Αλεξανδρου Μπουρδάνου

 

Οι σχέσεις της Καταλονίας, μιας από τις 17 αυτόνομες περιφέρειες που δομούν το ισπανικό κράτος, με τη Μαδρίτη και εν γένει με το ισπανικό κράτος υπήρξαν πάντοτε τεταμένες. Κατά την τελευταία περίοδο τα πρώτα σύννεφα στις σχέσεις Μαδρίτης και Βαρκελώνης εμφανίζονται με τις προσπάθειες για αναθεώρηση του Καταστατικού Χάρτη της Καταλονίας το 2006, ενώ η κρίση κορυφώθηκε μετά το δημοψήφισμα της 1ης Οκτωβρίου. Ο τύπος και οι αναλύσεις ασχολούνται σε σημαντικό βαθμό με την πολιτική διάσταση της κρίσης. Αυτή ωστόσο δεν έχει μόνο πολιτικές παραμέτρους· ταυτόχρονα έχει και δύσκολες επιπτώσεις στον οικονομικό τομέα. Το παρόν άρθρο εξετάζει ακριβώς τις οικονομικές παραμέτρους της κρίσης που ξεκίνησε μετά από το χωριστικό δημοψήφισμα. 

Read the rest of this entry »

Το τέλος ή η αρχή μιας εποχής για το ιρακινό Κουρδιστάν;

Posted 11 10 17

του Ανανία Καπουρκατσίδη

 

Την Δευτέρα 25 Σεπτεμβρίου 2017, οι Κούρδοι του Ιράκ κλήθηκαν να απαντήσουν στο ερώτημα αν επιθυμούν να ζήσουν σε ένα ανεξάρτητο κουρδικό κράτος[1]. Περισσότερο από δύο εκατομμύρια (το 72% των εγγεγραμμένων Κούρδων) έσπευσαν να ψηφίσουν, παρά τις διεθνείς πιέσεις και απειλές.  Η αναμενόμενη επικράτηση του ΝΑΙ στο δημοψήφισμα επιβεβαιώθηκε: το 92,7% των ψηφισάντων απάντησε θετικά στην ανεξαρτησία. Η ατμόσφαιρα που επικρατεί ακόμη και σήμερα ανάμεσα στους Κούρδους είναι γιορτινή. Δεν μπορεί να πει κανείς το ίδιο όμως για τη σχέση ανάμεσα στην κυβέρνηση του Κουρδιστάν και το Ιρακινό κράτος.

Η αυτονόμηση του Κουρδιστάν

Η ταραγμένη σχέση ανάμεσα στους κουρδικούς πληθυσμούς του Ιράκ και στην κεντρική κυβέρνηση της Βαγδάτης χρονολογείται ήδη από τη διαμόρφωση του ιρακινού κράτος μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Για 70 χρόνια οι Κούρδοι διεκδικούσαν την ανεξαρτησία τους, άλλοτε με πολιτικά και άλλοτε με στρατιωτικά μέσα. Αυτό που δεν κατόρθωσαν όμως οι εξεγέρσεις και οι επαναστάσεις, το πέτυχε ένας πόλεμος. Στη λήξη του Πολέμου του Κόλπου το 1991, οι συμμαχικές δυνάμεις ΗΠΑ, Αγγλία, Γαλλία, επέβαλαν ζώνη απαγόρευσης πτήσεων στο βόρειο Ιράκ, πάνω από την περιοχή που σήμερα σχεδόν οριοθετεί την Κουρδική Περιφέρεια στο Ιράκ (Kurdish Region in Iraq, εφεξής KRI). Η εξέλιξη αυτή, σε συνδυασμό με την απώθηση των ιρακινών δυνάμεων από τους Κούρδους Πεσμέργκα από τον ιρακινό βορρά, χάρισε στην περιοχή μία de facto αυτονομία, προστατεύοντάς την από εναέριες επιθέσεις της Βαγδάτης.

Η επίσημη αυτονόμηση του Κουρδιστάν έγινε πραγματικότητα μόνο το 2005, όταν αναγνωρίστηκε στο νέο ιρακινό σύνταγμα. Τα χρόνια που μεσολάβησαν χαρακτηρίστηκαν από εσωτερικές εντάσεις και έναν εμφύλιο που ξέσπασε το 1994 ανάμεσα στα δύο ιστορικά κουρδικά κόμματα, το Κουρδικό Δημοκρατικό Κόμμα (Kurdish Democratic Party, εφεξής KDP) και την Πατριωτική Ένωση του Κουρδιστάν (Patriotic Union of Kurdistan, εφεξής PUK). Οι συγκρούσεις προκάλεσαν την εμπλοκή του γειτονικού Ιράν αλλά και της Βαγδάτης, έπαυσαν όμως ύστερα από παρεμβάσεις των ΗΠΑ, οι οποίες τα επόμενα χρόνια έδειχναν ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ειρηνική συνύπαρξη των κουρδικών πολιτικών δυνάμεων. Σαφώς, εν όψει της εισβολής τους στο Ιράκ το 2003, η κρίση στα βόρεια της χώρας δε θα εξυπηρετούσε σε καμία περίπτωση τη δημιουργία του βορείου μετώπου, στο οποίο, κατά τον πόλεμο, Κούρδοι μαχητές και οι αμερικανικές δυνάμεις πολεμούσαν μαζί εναντίον της Βαγδάτης. Η πτώση του καθεστώτος του Σαντάμ Χουσεΐν, στο πρόσωπο του οποίου οι Κούρδοι έβλεπαν το μεγαλύτερό τους εχθρό -και όχι άδικα[2]-, επισφράγισε την αυτονομία της KRI με το νέο ιρακινό σύνταγμα το 2005.

Την ίδια χρονιά, ο Μασούντ Μπαρζάνι, επικεφαλής του KDP, εκλέχθηκε πρόεδρος της Κουρδικής Περιφερειακής Κυβέρνησης (Kurdish Regional Government – KRG) και ηγέτης του ιρακινού Κουρδιστάν. Έκτοτε, η ισχύς του KDP και του ηγέτη του αυξανόταν με ραγδαίους ρυθμούς, ενώ η PUK έχανε σταδιακά δύναμη και περιορίστηκε σε μερικές πόλεις-κάστρα, όπως το Κιρκούκ. Βέβαια, δεν έλειπαν -και δε λείπουν ακόμη και σήμερα[3]- οι κατηγορίες κατά της κυβέρνησης για διαφθορά, έλλειμμα δημοκρατίας, περιορισμό της ελευθεροτυπίας και για άκρατο νεποτισμό. Η έκφραση της κοινωνικής δυσαρέσκειας κορυφώθηκε στις εκλογές του 2009 όταν ένα νέο κόμμα, το Κίνημα της Αλλαγής (Gorran) που προήλθε από διάσπαση της PUK, κέρδισε τη δεύτερη θέση εκτοπίζοντας την PUK και έκτοτε ασκεί δριμύτατη κριτική στο KDP και στον επανεκλεγέντα πρόεδρο Μπαρζανί. Περαιτέρω ένταση προκάλεσε η απόφαση του κουρδικού κοινοβουλίου το 2013 να παρατείνει για δύο χρόνια τη θητεία του προέδρου. Η μέχρι και σήμερα παραμονή του Μπαρζανί στην προεδρία της KRG σε συνδυασμό με το γεγονός ότι το κοινοβούλιο δεν έχει συνεδριάσει τα τελευταία δύο χρόνια οδηγούν την αντιπολίτευση να κάνει λόγο για δικτατορική διακυβέρνηση.

Παρά τις εξελίξεις αυτές, η KRI αποτέλεσε έναν πυρήνα οικονομικής σταθερότητας μέσα σε μία ασταθή περιφέρεια, κυρίως λόγω του πετρελαίου. Επίσημα, η οικονομία της βασιζόταν κυρίως στη συμφωνημένη χρηματοδότησή της από τη Βαγδάτη με ένα ποσοστό από τα ομοσπονδιακά έσοδα για τις εξαγωγές πετρελαίου. Ωστόσο, μετά το 2005, άρχισαν να κάνουν την εμφάνισή τους στα κουρδικά εδάφη οι πρώτες διεθνείς πετρελαϊκές εταιρείες. Το Υπουργείο Φυσικών Πόρων της KRG, εκμεταλλευόμενο την έλλειψη ομοσπονδιακής νομοθεσίας για το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, αλλά και τη συνταγματική ασάφεια για την κυριότητα των πετρελαϊκών αποθεμάτων, ακολούθησε μια φιλο-επενδυτική πολιτική υπογράφοντας συμβόλαια με μεσαίου μεγέθους πετρελαϊκές εταιρείες, ενώ τo 2011 έκανε την είσοδό της στο ιρακινό Κουρδιστάν και η ExxonMobil. Μέχρι το 2012 το σύνολο της πετρελαιοπαραγωγής της KRI είχε διανεμηθεί σε διεθνείς εταιρείες και από την επόμενη χρονιά ξεκίνησε, χωρίς προγενέστερη διαβούλευση με τη Βαγδάτη, η μαζική εξαγωγή πετρελαίου μέσω του αγωγού Ceyhan στην Τουρκία. Η κινήσεις αυτές δημιούργησαν εκ νέου ένταση με την ιρακινή κυβέρνηση, η οποία και διέκοψε την χρηματοδότησή της προς την Έρμπιλ.

Read the rest of this entry »

Μια ορφανή συμφωνία

Posted 24 9 17

Η Κίνα και η συμφωνία του Παρισιού μετά τον Τράμπ

 

Του Γιώργου Ζαχαριά

 

Η πρόσφατη και πολυσυζητημένη ανακοίνωση του Προέδρου Τράμπ ότι οι ΗΠΑ θα αποχωρήσουν από την συμφωνία του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή, προκάλεσε ποικίλες αντιδράσεις αλλά, ταυτόχρονα, κατάφερε να εγείρει προβληματισμούς για την επόμενη μέρα: πώς θα εφαρμοσθεί η συμφωνία εφεξής και ποια χώρα θα κληθεί να πρωτοστατήσει για την υλοποίησή της;

Στο πλαίσιο αυτό αναδεικνύεται και στο θέμα του κλίματος ο πρωταρχικός ρόλος της Κίνας στη διεθνή σκηνή. Η Κίνα, σε μια απρόσμενη αλλαγή πολιτικής ήδη πριν τεθεί η συμφωνία σε ισχύ το Νοέμβριο του 2016, καταβάλλει μια αξιόλογη προσπάθεια να μεταβάλει το προφίλ της και να γίνει η νέα χώρα – θεματοφύλακας της συμφωνίας του Παρισιού, αναλαμβάνοντας την προβολή και την προώθησή της. Η μετατροπή της Κίνας από μια χώρα με χρόνια περιβαλλοντικά ζητήματα που μέχρι πρότινος αγνοούσε, σε «πρότυπο» και ηγέτη βρίσκεται στο επίκεντρο της συζήτησης. Το άρθρο εξετάζει αυτήν ακριβώς τις προϋποθέσεις ώστε η Κίνα να αναδειχθεί σε μία νέα οικολογική δύναμη, εκμεταλλευόμενη το κενό που δημιουργείται από την επικείμενη αποχώρηση των ΗΠΑ.

Η συμφωνία του Παρισιού

Η κλιματική αλλαγή δε ξεκίνησε το 2015 ούτε την τελευταία δεκαετία. Η συμφωνία του Παρισιού όμως αποτελεί ιστορικό γεγονός, αφού μετά από άλλες περισσότερο ή λιγότερο αποτυχημένες διασκέψεις, επέτρεψε να επικρατήσει, σε ένα ελάχιστο τουλάχιστον επίπεδο, η λογική και έθεσε δεσμευτικούς κανόνες για την μείωση της ανθρωπογενούς επέμβασης στην αλλαγή του κλίματος. Συνοπτικά, η συμφωνία περιλαμβάνει ένα σχέδιο δράσης για να περιορίσει την αύξηση της θερμοκρασίας της Γης κάτω από 2ο Κελσίου για την περίοδο από το 2020 και έπειτα, προσπαθώντας να μην ξεπεράσει, σε πρώτη φάση, τους 1.5ο. Τα συμβαλλόμενα κράτη οφείλουν να διαμορφώσουν σχέδια δράσης για την μείωση των εκπομπών ρύπων τους, γνωστοποιώντας ανά πενταετία την πρόοδο τους. Το περιεχόμενο και η ουσιαστική εφαρμογή της συμφωνίας είναι ιδιαίτερα σημαντικό στην παρούσα χρονική φάση καθώς εκθέσεις προειδοποιούν ότι αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας άνω των 2ο θα επιφέρει μη αναστρέψιμα αποτελέσματα για τον άνθρωπο και το περιβάλλον.

Read the rest of this entry »

Ενός λεπτού ενότητα

Posted 10 9 17

του Χρήστου Γραμμένου

Οι τρομοκρατικές επιθέσεις, στις 17 Αυγούστου, ισλαμιστών τζιχαντιστών στον πλέον πολυσύχναστο δρόμο της Καταλανικής πρωτεύουσας, της Ράμπλα, καθώς και στο τουριστικό θέρετρο Καμπρίλς ανέδειξαν εκ νέου τις εντάσεις μεταξύ του ισπανικού κράτους και της Καταλωνίας λίγες εβδομάδες πριν την διεξαγωγή του δημοψηφίσματος που μονομερώς προκήρυξε η κυβέρνηση της Καταλωνίας για την ανεξαρτητοποίηση της περιφέρειας αυτής. το άρθρο αυτό εξετάζει τις επιπτώσεις των επιθέσεων στις σχέσεις Μαδρίτης-Βαρκελώνης και στο πλαίσιο της προσπάθειας απόσχισης της Καταλωνίας από την Ισπανία.


Εισαγωγή

Λίγες έχουν υπάρξει οι στιγμές που οι σχέσεις Μαδρίτης και Βαρκελώνης θα μπορούσαν να χαρακτηρισθούν ανέφελες παρά την εκτεταμένη αυτονομία που διαθέτει σήμερα η Καταλωνία στο πλαίσιο του ισπανικού κράτους. Με το καθεστώς διευρυμένης αυτονομίας που της έχει παραχωρήσει το ισπανικό σύνταγμα του 1978, η περιφέρεια της Καταλωνίας, έχει αρμοδιότητες για τομείς όπως η αστυνόμευση, η υγεία, η εκπαίδευση, μέρος της άμεσης φορολογίας, ο πολιτισμός, ο τουρισμός κ.α. Η πολιτική και πολιτιστική αυτονομία της Καταλωνίας εντάσσεται στο γενικότερο οικοδόμημα της μεταφρανκικής Ισπανίας ως ‘’κράτους των Αυτονομιών’’. Το σύνταγμα του 1978 διαμόρφωσε μια νέα θεσμική πραγματικότητα στη χώρα που συνδυάζει στοιχεία διακυβέρνησης των μοντέλων του ενιαίου κράτους, περιφερειακής αποκέντρωσης αλλά και ομοσπονδιακά χαρακτηριστικά, με 17 αυτόνομες περιφέρειες και 2 αυτόνομες πόλεις. Έτσι, κάτω από τη συνταγματική διακήρυξη για την ενότητα του ισπανικού έθνους συνυπάρχει η πρόνοια για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, του πολιτισμού, των παραδόσεων, των γλωσσών και τέλος των θεσμών των ‘’λαών’’ της Ισπανίας.

Μια από αυτές τις στιγμές ήταν η τήρηση ενός λεπτού σιγής την επομένη των επιθέσεων της 17ης Αυγούστου. Η εκδήλωση στη μνήμη των 16 θυμάτων των επιθέσεων στην Πλατεία της Καταλωνίας κατάφερε να συγκεντρώσει εν μέσω μεσογειακού θέρους τους μέχρι πρότινος άσπονδους ''εχθρούς'' στη διένεξη με διακύβευμα το δημοψήφισμα της 1ης Οκτωβρίου για την ανεξαρτησία της Καταλωνίας. Σύμφωνα με την Καταλανική κυβέρνηση (Zενεραλιτάτ) το δημοψήφισμα αυτό θα έχει δεσμευτική ισχύ σε αντίθεση με την με παρόμοιο αντικείμενο «συμβουλευτική ψηφοφορία» του 2014, γεγονός που ανησυχεί ιδιαίτερα τη Μαδρίτη, η οποία και εναντιώνεται σφοδρά τόσο σε επίπεδο εκτελεστικής όσο και σε επίπεδο δικαστικής εξουσίας. Παρά την κήρυξη του δημοψηφίσματος ως αντισυνταγματικού απο το Συνταγματικό Δικαστήριο της Ισπανίας, οι εμπνευστές του δείχνουν ανυποχώρητοι. Όμως, μπροστά στη τζιχαντιστική βαναυσότητα, ο βασιλιάς Φίλιππος ο 6ος, ο πρωθυπουργός της Ισπανίας Μαριάνο Ραχόι και άλλα μέλη της κεντρικής κυβέρνησης κήρυξαν μια ιδιότυπη ανακωχή με τον πρόεδρο της Τζενεραλιτάτ Κάρλες Πουιτζεμόντ (Carles Puigdemont) και τη δήμαρχο της Βαρκελώνης Άντα Κολάου, υπέρμαχους και τους δύο της ανεξαρτησίας.

Read the rest of this entry »

The situation in Crimea following the Russian Annexation

Posted 15 8 17

By Georgios Mavrodimitrakis

 

This paper examines the situation in Crimea after its annexation by the Russian Federation following the illegal referendum of 2014 and makes assumptions over its future.

Since 2014, Crimea has undergone dramatic changes. Russia’s control over the territory has become absolute despite the clear violation of international law and of several bilateral and multilateral treaties (among them the Great Ukrainian- Russian Treaty of 1997 and the Budapest Memorandum of 1994), whereby Russia became one of the guarantors of Ukraine’s independence and territorial integrity. 

Read the rest of this entry »