Your browser version is outdated. We recommend that you update your browser to the latest version.

Το τέλος ή η αρχή μιας εποχής για το ιρακινό Κουρδιστάν;

Posted 11 10 17

 

Του Ανανία Καπουρκατσίδη

Την Δευτέρα 25 Σεπτεμβρίου 2017, οι Κούρδοι του Ιράκ κλήθηκαν να απαντήσουν στο ερώτημα αν επιθυμούν να ζήσουν σε ένα ανεξάρτητο κουρδικό κράτος[1]. Περισσότερο από δύο εκατομμύρια (το 72% των εγγεγραμμένων Κούρδων) έσπευσαν να ψηφίσουν, παρά τις διεθνείς πιέσεις και απειλές.  Η αναμενόμενη επικράτηση του ΝΑΙ στο δημοψήφισμα επιβεβαιώθηκε: το 92,7% των ψηφισάντων απάντησε θετικά στην ανεξαρτησία. Η ατμόσφαιρα που επικρατεί ακόμη και σήμερα ανάμεσα στους Κούρδους είναι γιορτινή. Δεν μπορεί να πει κανείς το ίδιο όμως για τη σχέση ανάμεσα στην κυβέρνηση του Κουρδιστάν και το Ιρακινό κράτος.

Η αυτονόμηση του Κουρδιστάν

Η ταραγμένη σχέση ανάμεσα στους κουρδικούς πληθυσμούς του Ιράκ και στην κεντρική κυβέρνηση της Βαγδάτης χρονολογείται ήδη από τη διαμόρφωση του ιρακινού κράτος μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Για 70 χρόνια οι Κούρδοι διεκδικούσαν την ανεξαρτησία τους, άλλοτε με πολιτικά και άλλοτε με στρατιωτικά μέσα. Αυτό που δεν κατόρθωσαν όμως οι εξεγέρσεις και οι επαναστάσεις, το πέτυχε ένας πόλεμος. Στη λήξη του Πολέμου του Κόλπου το 1991, οι συμμαχικές δυνάμεις ΗΠΑ, Αγγλία, Γαλλία, επέβαλαν ζώνη απαγόρευσης πτήσεων στο βόρειο Ιράκ, πάνω από την περιοχή που σήμερα σχεδόν οριοθετεί την Κουρδική Περιφέρεια στο Ιράκ (Kurdish Region in Iraq, εφεξής KRI). Η εξέλιξη αυτή, σε συνδυασμό με την απώθηση των ιρακινών δυνάμεων από τους Κούρδους Πεσμέργκα από τον ιρακινό βορρά, χάρισε στην περιοχή μία de facto αυτονομία, προστατεύοντάς την από εναέριες επιθέσεις της Βαγδάτης.

Η επίσημη αυτονόμηση του Κουρδιστάν έγινε πραγματικότητα μόνο το 2005, όταν αναγνωρίστηκε στο νέο ιρακινό σύνταγμα. Τα χρόνια που μεσολάβησαν χαρακτηρίστηκαν από εσωτερικές εντάσεις και έναν εμφύλιο που ξέσπασε το 1994 ανάμεσα στα δύο ιστορικά κουρδικά κόμματα, το Κουρδικό Δημοκρατικό Κόμμα (Kurdish Democratic Party, εφεξής KDP) και την Πατριωτική Ένωση του Κουρδιστάν (Patriotic Union of Kurdistan, εφεξής PUK). Οι συγκρούσεις προκάλεσαν την εμπλοκή του γειτονικού Ιράν αλλά και της Βαγδάτης, έπαυσαν όμως ύστερα από παρεμβάσεις των ΗΠΑ, οι οποίες τα επόμενα χρόνια έδειχναν ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ειρηνική συνύπαρξη των κουρδικών πολιτικών δυνάμεων. Σαφώς, εν όψει της εισβολής τους στο Ιράκ το 2003, η κρίση στα βόρεια της χώρας δε θα εξυπηρετούσε σε καμία περίπτωση τη δημιουργία του βορείου μετώπου, στο οποίο, κατά τον πόλεμο, Κούρδοι μαχητές και οι αμερικανικές δυνάμεις πολεμούσαν μαζί εναντίον της Βαγδάτης. Η πτώση του καθεστώτος του Σαντάμ Χουσεΐν, στο πρόσωπο του οποίου οι Κούρδοι έβλεπαν το μεγαλύτερό τους εχθρό -και όχι άδικα[2]-, επισφράγισε την αυτονομία της KRI με το νέο ιρακινό σύνταγμα το 2005.

Την ίδια χρονιά, ο Μασούντ Μπαρζάνι, επικεφαλής του KDP, εκλέχθηκε πρόεδρος της Κουρδικής Περιφερειακής Κυβέρνησης (Kurdish Regional Government – KRG) και ηγέτης του ιρακινού Κουρδιστάν. Έκτοτε, η ισχύς του KDP και του ηγέτη του αυξανόταν με ραγδαίους ρυθμούς, ενώ η PUK έχανε σταδιακά δύναμη και περιορίστηκε σε μερικές πόλεις-κάστρα, όπως το Κιρκούκ. Βέβαια, δεν έλειπαν -και δε λείπουν ακόμη και σήμερα[3]- οι κατηγορίες κατά της κυβέρνησης για διαφθορά, έλλειμμα δημοκρατίας, περιορισμό της ελευθεροτυπίας και για άκρατο νεποτισμό. Η έκφραση της κοινωνικής δυσαρέσκειας κορυφώθηκε στις εκλογές του 2009 όταν ένα νέο κόμμα, το Κίνημα της Αλλαγής (Gorran) που προήλθε από διάσπαση της PUK, κέρδισε τη δεύτερη θέση εκτοπίζοντας την PUK και έκτοτε ασκεί δριμύτατη κριτική στο KDP και στον επανεκλεγέντα πρόεδρο Μπαρζανί. Περαιτέρω ένταση προκάλεσε η απόφαση του κουρδικού κοινοβουλίου το 2013 να παρατείνει για δύο χρόνια τη θητεία του προέδρου. Η μέχρι και σήμερα παραμονή του Μπαρζανί στην προεδρία της KRG σε συνδυασμό με το γεγονός ότι το κοινοβούλιο δεν έχει συνεδριάσει τα τελευταία δύο χρόνια οδηγούν την αντιπολίτευση να κάνει λόγο για δικτατορική διακυβέρνηση.

Παρά τις εξελίξεις αυτές, η KRI αποτέλεσε έναν πυρήνα οικονομικής σταθερότητας μέσα σε μία ασταθή περιφέρεια, κυρίως λόγω του πετρελαίου. Επίσημα, η οικονομία της βασιζόταν κυρίως στη συμφωνημένη χρηματοδότησή της από τη Βαγδάτη με ένα ποσοστό από τα ομοσπονδιακά έσοδα για τις εξαγωγές πετρελαίου. Ωστόσο, μετά το 2005, άρχισαν να κάνουν την εμφάνισή τους στα κουρδικά εδάφη οι πρώτες διεθνείς πετρελαϊκές εταιρείες. Το Υπουργείο Φυσικών Πόρων της KRG, εκμεταλλευόμενο την έλλειψη ομοσπονδιακής νομοθεσίας για το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, αλλά και τη συνταγματική ασάφεια για την κυριότητα των πετρελαϊκών αποθεμάτων, ακολούθησε μια φιλο-επενδυτική πολιτική υπογράφοντας συμβόλαια με μεσαίου μεγέθους πετρελαϊκές εταιρείες, ενώ τo 2011 έκανε την είσοδό της στο ιρακινό Κουρδιστάν και η ExxonMobil. Μέχρι το 2012 το σύνολο της πετρελαιοπαραγωγής της KRI είχε διανεμηθεί σε διεθνείς εταιρείες και από την επόμενη χρονιά ξεκίνησε, χωρίς προγενέστερη διαβούλευση με τη Βαγδάτη, η μαζική εξαγωγή πετρελαίου μέσω του αγωγού Ceyhan στην Τουρκία. Η κινήσεις αυτές δημιούργησαν εκ νέου ένταση με την ιρακινή κυβέρνηση, η οποία και διέκοψε την χρηματοδότησή της προς την Έρμπιλ. 

Read the rest of this entry »

ΥΕΜΕΝΗ: Ένας διεθνής εμφύλιος

Posted 1 3 17

Του Γιώργου Μαυροδημητράκη

ΕισαγωγήΠηγή Φωτογραφίας ReutersΠηγή Φωτογραφίας Reuters

Το 2015 συγκλόνισε την ευρωπαϊκή ήπειρο με τη διόγκωση του προσφυγικού ρεύματος από την εμπόλεμη Συρία και τον πολλαπλασιασμό των τρομοκρατικών  επιθέσεων. Ωστόσο, ταυτόχρονα επέφερε τεκτονικές αλλαγές και στην παγκόσμια σκηνή: τη χρονιά εκείνη ξέσπασε στην Υεμένη ένας από τους πιο αιματηρούς και δυνάμει επικίνδυνους εμφυλίους πολέμους των τελευταίων δεκαετιών που συνεχίζεται μέχρι σήμερα. 

Read the rest of this entry »

Ο απρόβλεπτος «σερίφης» της Μανίλα

Posted 25 11 16

Του Χρίστου Τζάγκα

 

Στις εκλογές που διεξήχθησαν φέτος το Μάιο για την ανάδειξη νέου προέδρου στις Φιλιππίνες νικητής αναδείχθηκε, με ποσοστό 39% και με μεγάλη διαφορά έναντι του δεύτερου Μάνουελ Ρόξας, ο Ροντρίγκο Ντουτέρτε. Ο νέος πρόεδρος της χώρας δεν ήταν νέος στην πολιτική, καθώς ξεκίνησε τη σταδιοδρομία του ως δήμαρχος της πόλης Νταχάο το 1988, θέση που διατήρησε για 22 συναπτά χρόνια, ενώ παράλληλα διετέλεσε για 3 χρόνια (1998-2001) και βουλευτής της ίδιας περιφέρειας. 

Read the rest of this entry »

Οι εντάσεις στη Νότια Σινική Θάλασσα και η γεωπολιτική επανεμφάνιση της Κίνας

Posted 12 10 16

Του Γιώργου Ζαχαριά

 

Την τελευταία δεκαετία η επανεμφάνιση της Κίνας ως σύγχρονης οικονομικής και στρατιωτικής δύναμης και η άσκηση από πλευράς της επιθετικής εξωτερικής πολιτικής, έχει πυροδοτήσει εντάσεις αλλά και ανησυχία στις χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας. Ειδικότερα, οι αξιώσεις κυριαρχίας που εγείρει σε διαφιλονικούμενες θαλάσσιες και νησιωτικές ζώνες στην ευρύτερη περιοχή έχουν μετατραπεί σε πεδίο διενέξεων και δυνητικά συγκρούσεων. Ένα τέτοιο θέμα αποτελεί η  Νότια Σινική Θάλασσα και η αντιπαράθεση έξι παράκτιων χωρών ως προς την κυριότητα δύο νησιωτικών συμπλεγμάτων, των Πάρασελ και Σπράτλι.   

Read the rest of this entry »

Η «Ασπίδα του Ευφράτη» και τα νέα δεδομένα στον Συριακό εμφύλιο

Posted 12 9 16

Του Χρήστου Γραμμένου

 

Στις 24 Αυγούστου, μόλις 39 μέρες μετά την αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος, ο Τουρκικός στρατός εισήλθε στην συριακή επικράτεια στο πλαίσιο της επιχείρησης ‘’Ασπίδα του Ευφράτη’’ με σκοπό την εκκαθάριση της τουρκο-συριακής μεθορίου από ‘’τρομοκρατικά στοιχεία’’, σύμφωνα με το τουρκικό γενικό επιτελείο.

Read the rest of this entry »

Νησιά δίχως όνομα: Η Σινο-ιαπωνική κρίση στην Σινική θάλασσα

Posted 5 9 16

Του Γιώργου Ζαχαριά

 

Οι αλλεπάλληλες κρίσεις στην Ανατολική και Νότια Σινική θάλασσα τα τελευταία χρόνια, ιδίως πρόσφατα, έχουν απασχολήσει τους θεωρητικούς των διεθνών σχέσεων, αλλά κυρίως έχουν δημιουργήσει ζητήματα με εμφανείς και πραγματικούς κινδύνους. Τα οικονομικά οφέλη που πηγάζουν από την εκμετάλλευση της Ανατολικής Σινικής έχουν προκαλέσει σημαντικές εντάσεις και τεταμένες σχέσεις μεταξύ των παράκτιων χωρών, με αναμφίβολα βασικούς πρωταγωνιστές, δύο από τις μεγαλύτερες οικονομίες παγκοσμίως, την Ιαπωνία και την Κίνα.

Read the rest of this entry »

Η εκ των έσω διάλυση των κρατών: Είναι η Συρία ένα “failed state”;

Posted 7 2 16

Του Γρηγόρη Μάρκου

 

Ήδη πριν το τέλος του 20ου αιώνα πολλά κράτη ανά τον κόσμο άρχισαν να αντιμετωπίζουν βαθύτατα εσωτερικά προβλήματα, με αποτέλεσμα την κατάρρευση της διακυβέρνησης στο εσωτερικό τους και σοβαρές επιπτώσεις στην διεθνή πολιτική και τις διεθνείς σχέσεις. Τα κράτη αυτά έγιναν γνωστά ως “failed states” (αποτυχημένα κράτη) και στην κατηγορία αυτή ανήκουν, μεταξύ άλλων, η Σομαλία,η Λιβερία, η Αϊτή, το Κονγκό και το Σουδάν.

Read the rest of this entry »

Οι ιστορικές εκλογές στην Βιρμανία

Posted 12 12 15

 Του Ανανία Καπουρκατσίδη

 

Την Κυριακή 8 Νοεμβρίου 2015 πραγματοποιήθηκαν στην Βιρμανία οι πρώτες, ύστερα από 25 χρόνια, δημοκρατικές εκλογές. Τέσσερα χρόνια ύστερα από την έναρξη της σταδιακής προσέγγισης του στρατιωτικού καθεστώτος το οποίο κυβερνά τη χώρα από το 1962 με την δημοκρατική αντιπολίτευση, η Βιρμανία βρίσκεται σε τροχιά πολιτικής αλλαγής και εκδημοκρατισμού.

Read the rest of this entry »