Your browser version is outdated. We recommend that you update your browser to the latest version.

Το άρθρο 7 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση: η αναστολή ιδιότητας τουμέλους ως ‘πυρηνικό’ όπλο ή ως άσφαιρα πυρά;

Posted 1 1 18

Του Γιάννη Παπαγεωργίου

 

Η απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να εισηγηθεί στο Συμβούλιο Υπουργών  την εφαρμογή του άρθρου 7 παράγραφος 1 της Συνθήκης κατά της Πολωνίας για παραβίαση του κράτους δικαίου, αποτελεί την πρώτη χρήση της διάταξης αυτής. Το παρόν σημείωμα εξηγεί συνοπτικά το περιεχόμενο και την ιστορία του άρθρου καθώς και τις περιπτώσεις που μπορεί να χρησιμοποιηθεί. Σε επόμενο σημείωμα θα εξετασθούν οι εξελίξεις στην Πολωνία και οι λόγοι που οδήγησαν την Επιτροπή στην απόφαση αυτή.

 

Ιστορικό

 

Το άρθρο 7 που προβλέπει κυρώσεις – που φθάνουν έως την αναστολή ιδιότητας ενός κράτους μέλους – για παραβίαση των δημοκρατικών αξιών της Ένωσης εισήχθη στην έννομη τάξη της ΕΕ με την Συνθήκη του Άμστερνταμ το 1997. Η ιδρυτική Συνθήκη της Ρώμης του 1957 αλλά και η Συνθήκη του Μάαστριχτ  του 1992 δεν περιελάμβαναν κάποια ρύθμιση για κυρώσεις σε κράτη μέλη για παραβιάσεις των δημοκρατικών αρχών: τα κράτη μέλη βασίζονταν στην σιωπηρή σμοιβαία αποδοχή ότι αποτελούσαν σταθερές δημοκρατίες με ισχυρούς θεσμούς και κράτος δικαίου που δεν χρειάζονταν ρήτρες δημοκρατίας.

 

Ωστόσο η συζήτηση για μια «δημοκρατική ρήτρα» στην δομή της Ένωσης προϋπήρχε της υιοθέτησης του άρθρου 7. Η ενίσχυση των αρμοδιοτήτων της Ε.Ε. και οι σταδιακές διευρύνσεις της ιδίως προς τις χώρες τις μεσογειακής Ευρώπης είχαν θέσει το ζήτημα της θέσπισης κάποιας μορφής κυρώσεων σε κράτη μέλη. Η πρώτη σχετική μνεία σε τέτοιες κυρώσεις έγινε στο Σχέδιο Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση  (Σχέδιο Σπινέλλι) που συνέταξε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 1984 (και που δεν τέθηκε ποτέ σε ισχύ). Το Σχέδιο Συνθήκης στο άρθρο 44 προέβλεπε ότι, σε περίπτωση σοβαρής και διαρκούς παραβίασης των δημοκρατικών αρχών και των θεμελιωδών δικαιωμάτων από ένα κράτος μέλος, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο είχε τη δυνατότητα να του επιβάλει κυρώσεις που θα μπορούσαν να φθάσουν έως και στην αναστολή της συμμετοχής του στην Ένωση.

 

Κατά τη δεκαετία του 1990, η προοπτική των μεγάλης διεύρυνσης της Ένωσης προς Ανατολάς επανέφερε το θέμα των δημοκρατικών εγγυήσεων από τα υπό ένταξη κράτη. Για το σκοπό αυτό διαμορφώθηκαν σταδιακά τα λεγόμενα ‘Κριτήρια της Κοπεγχάγης’  που έθεταν την τήρηση των βασικών αξιών της Ένωσης ως προϋπόθεση για την ένταξή τους. Ωστόσο, τα κριτήρια ίσχυαν έως την ένταξη ενός υποψήφιου μέλους και δεν έλυναν το πρόβλημα δημοκρατικής εκτροπής σε χώρες που είχαν ήδη αποκτήσει καθεστώς μέλους. Η σχετική συζήτηση οδήγησε στην υιοθέτηση, με την Συνθήκη του Άμστερνταμ, ενός άρθρου για την παραβίαση των δημοκρατικών αξιών από ένα κράτος μέλος.

 

Το άρθρο 7, στην Συνθήκη του Άμστερνταμ, προέβλεπε, αρχικά, την διαπίστωση από τα λοιπά κράτη μέλη ότι ένα κράτος παραβίαζε με σοβαρό και διαρκή τρόπο τις δημοκρατικές αρχές (τις αρχές του σημερινού άρθρου 2 της Συνθήκης που προβλέπει ότι «Η Ένωση βασίζεται στις αξίες του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της ισότητας, του κράτους δικαίου, καθώς και του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των προσώπων που ανήκουν σε μειονότητες. Οι αξίες αυτές είναι κοινές στα κράτη μέλη εντός κοινωνίας που χαρακτηρίζεται από τον πλουραλισμό, την απαγόρευση των διακρίσεων, την ανοχή, τη δικαιοσύνη, την αλληλεγγύη και την ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών»), και επέβαλε κυρώσεις που έφθαναν έως και την αναστολή της ιδιότητας του μέλους της ΕΕ.

 

Αν και ο πρόδηλος στόχος του ήταν να αντιμετωπίσει τυχόν δημοκρατική εκτροπή από τις νεοεισερχόμενες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, η πρώτη φορά που έγινε λόγος για πιθανή χρήση του ήταν στην περίπτωση της Αυστρίας: το 2000, στην αυστριακή κυβέρνηση συνασπισμού μετέσχε, για πρώτη φορά, το ακροδεξιό Ελεύθερο Κόμμα της Αυστρίας (FPÖ). Η ΕΕ δυσανασχέτησε και έθεσε προς συζήτηση τη χρήση του άρθρου 7 έναντι της Αυστρίας. Ωστόσο, το άρθρο στην τότε μορφή του δεν περιελάμβανε την περίπτωση του σοβαρού κινδύνου παραβίασης των δημοκρατικών αρχών από ένα κράτος αλλά μόνο την διαπίστωση μιας παρούσας παραβίασης. Όμως στην Αυστρία δεν παραβιάζονταν οι δημοκρατικές αρχές από το γεγονός και μόνο της συμμετοχής ενός κόμματος στην κυβέρνηση, και άρα δεν υπήρχε νομική βάση για επίκληση του άρθρου 7. Τα περισσότερα κράτη της ΕΕ περιορίσθηκαν έτσι σε διμερείς – και εκτός των Συνθηκών – θεσμικού χαρακτήρα κυρώσεις (υποβάθμιση των επίσημων επισκέψεων, μη συμμετοχή με υπουργούς αλλά με πρέσβεις στα Συμβούλιο Υπουργών όπου ο Αυστριακός υπουργός προερχόταν από το FPÖ κλπ).

 

Η αυστριακή υπόθεση ανέδειξε, στην ΕΕ, την ανάγκη να διευρυνθεί το περιεχόμενο του εν λόγω άρθρου. Έτσι, με τη Συνθήκη της Νίκαιας το 2001, το κείμενο διευρύνθηκε ώστε να ώστε να καλύπτει και τον κίνδυνο παραβίασης των δημοκρατικών αρχών. Αξίζει να σημειωθεί ότι στην Συνέλευση για το Μέλλον της Ένωσης (2003-4) που προετοίμασε την Συνταγματική Συνθήκη που υιοθέτησε την επέκταση του άρθρου 7, τέθηκε και η πρόταση για αποπομπή ενός κράτους από την Ένωση ως έσχατο μέσο κύρωσης (σε αντιστάθμισμα και του δικαιώματος αποχώρησης από την Ένωση που εισήγαγε η Συνθήκη) αλλά τα κράτη μέλη απέφυγαν να δεχθούν το ενδεχόμενο αυτό.

 

Read the rest of this entry »

Το μετέωρο βήμα της Καταλονίας

Posted 20 10 17

Του Αλέξανδρου Μπουρδάνου

 

Οι σχέσεις της Καταλονίας, μιας από τις 17 αυτόνομες περιφέρειες που δομούν το ισπανικό κράτος, με τη Μαδρίτη και εν γένει με το ισπανικό κράτος υπήρξαν πάντοτε τεταμένες. Κατά την τελευταία περίοδο τα πρώτα σύννεφα στις σχέσεις Μαδρίτης και Βαρκελώνης εμφανίζονται με τις προσπάθειες για αναθεώρηση του Καταστατικού Χάρτη της Καταλονίας το 2006, ενώ η κρίση κορυφώθηκε μετά το δημοψήφισμα της 1ης Οκτωβρίου. Ο τύπος και οι αναλύσεις ασχολούνται σε σημαντικό βαθμό με την πολιτική διάσταση της κρίσης. Αυτή ωστόσο δεν έχει μόνο πολιτικές παραμέτρους· ταυτόχρονα έχει και δύσκολες επιπτώσεις στον οικονομικό τομέα. Το παρόν άρθρο εξετάζει ακριβώς τις οικονομικές παραμέτρους της κρίσης που ξεκίνησε μετά από το χωριστικό δημοψήφισμα. 

Read the rest of this entry »

Ενός λεπτού ενότητα

Posted 10 9 17

 

του Χρήστου Γραμμένου

Οι τρομοκρατικές επιθέσεις, στις 17 Αυγούστου, ισλαμιστών τζιχαντιστών στον πλέον πολυσύχναστο δρόμο της Καταλανικής πρωτεύουσας, της Ράμπλα, καθώς και στο τουριστικό θέρετρο Καμπρίλς ανέδειξαν εκ νέου τις εντάσεις μεταξύ του ισπανικού κράτους και της Καταλωνίας λίγες εβδομάδες πριν την διεξαγωγή του δημοψηφίσματος που μονομερώς προκήρυξε η κυβέρνηση της Καταλωνίας για την ανεξαρτητοποίηση της περιφέρειας αυτής. το άρθρο αυτό εξετάζει τις επιπτώσεις των επιθέσεων στις σχέσεις Μαδρίτης-Βαρκελώνης και στο πλαίσιο της προσπάθειας απόσχισης της Καταλωνίας από την Ισπανία. 

 

Λίγες έχουν υπάρξει οι στιγμές που οι σχέσεις Μαδρίτης και Βαρκελώνης θα μπορούσαν να χαρακτηρισθούν ανέφελες παρά την εκτεταμένη αυτονομία που διαθέτει σήμερα η Καταλωνία στο πλαίσιο του ισπανικού κράτους. Με το καθεστώς διευρυμένης αυτονομίας που της έχει παραχωρήσει το ισπανικό σύνταγμα του 1978, η περιφέρεια της Καταλωνίας, έχει αρμοδιότητες για τομείς όπως η αστυνόμευση, η υγεία, η εκπαίδευση, μέρος της άμεσης φορολογίας, ο πολιτισμός, ο τουρισμός κ.α. Η πολιτική και πολιτιστική αυτονομία της Καταλωνίας εντάσσεται στο γενικότερο οικοδόμημα της μεταφρανκικής Ισπανίας ως ‘’κράτους των Αυτονομιών’’. Το σύνταγμα του 1978 διαμόρφωσε μια νέα θεσμική πραγματικότητα στη χώρα που συνδυάζει στοιχεία διακυβέρνησης των μοντέλων του ενιαίου κράτους, περιφερειακής αποκέντρωσης αλλά και ομοσπονδιακά χαρακτηριστικά, με 17 αυτόνομες περιφέρειες και 2 αυτόνομες πόλεις. Έτσι, κάτω από τη συνταγματική διακήρυξη για την ενότητα του ισπανικού έθνους συνυπάρχει η πρόνοια για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, του πολιτισμού, των παραδόσεων, των γλωσσών και τέλος των θεσμών των ‘’λαών’’ της Ισπανίας.

Μια από αυτές τις στιγμές ήταν η τήρηση ενός λεπτού σιγής την επομένη των επιθέσεων της 17ης Αυγούστου. Η εκδήλωση στη μνήμη των 16 θυμάτων των επιθέσεων στην Πλατεία της Καταλωνίας κατάφερε να συγκεντρώσει εν μέσω μεσογειακού θέρους τους μέχρι πρότινος άσπονδους ''εχθρούς'' στη διένεξη με διακύβευμα το δημοψήφισμα της 1ης Οκτωβρίου για την ανεξαρτησία της Καταλωνίας. Σύμφωνα με την Καταλανική κυβέρνηση (Zενεραλιτάτ) το δημοψήφισμα αυτό θα έχει δεσμευτική ισχύ σε αντίθεση με την με παρόμοιο αντικείμενο «συμβουλευτική ψηφοφορία» του 2014, γεγονός που ανησυχεί ιδιαίτερα τη Μαδρίτη, η οποία και εναντιώνεται σφοδρά τόσο σε επίπεδο εκτελεστικής όσο και σε επίπεδο δικαστικής εξουσίας. Παρά την κήρυξη του δημοψηφίσματος ως αντισυνταγματικού απο το Συνταγματικό Δικαστήριο της Ισπανίας, οι εμπνευστές του δείχνουν ανυποχώρητοι. Όμως, μπροστά στη τζιχαντιστική βαναυσότητα, ο βασιλιάς Φίλιππος ο 6ος, ο πρωθυπουργός της Ισπανίας Μαριάνο Ραχόι και άλλα μέλη της κεντρικής κυβέρνησης κήρυξαν μια ιδιότυπη ανακωχή με τον πρόεδρο της Τζενεραλιτάτ Κάρλες Πουιτζεμόντ (Carles Puigdemont) και τη δήμαρχο της Βαρκελώνης Άντα Κολάου, υπέρμαχους και τους δύο της ανεξαρτησίας.

Read the rest of this entry »

The situation in Crimea following the Russian Annexation

Posted 15 8 17

By Georgios Mavrodimitrakis

 

This paper examines the situation in Crimea after its annexation by the Russian Federation following the illegal referendum of 2014 and makes assumptions over its future.

 

Since 2014, Crimea has undergone dramatic changes. Russia’s control over the territory has become absolute despite the clear violation of international law and of several bilateral 

and multilateral treaties (among them the Great Ukrainian- Russian Treaty of 1997 and the Budapest Memorandum of 1994), whereby Russia became one of the guarantors of Ukraine’s independence and territorial integrity. 

Read the rest of this entry »

Ο αφοπλισμός της E.T.A και οι επιπτώσεις της στην Ισπανία και την Ευρώπη

Posted 4 7 17

 Του Θωμά Μπακρατσά

 

Εκπρόσωποι της Ε.Τ.Α. με τα χαρακτηριστικά σύμβολα της οργάνωσηςΕκπρόσωποι της Ε.Τ.Α. με τα χαρακτηριστικά σύμβολα της οργάνωσης«Η Ε.Τ.Α., η Βασκική Σοσιαλιστική Επαναστατική Οργάνωση για την Εθνική Απελευθέρωση ενημερώνει τη Διεθνή Κοινότητα πως αφού θα έχει παραδώσει όλο τον εξοπλισμό της (όπλα και εκρηκτικά) στους εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών των Βάσκων θα αποτελεί στο εξής μια αφοπλισμένη οργάνωση». 

Read the rest of this entry »

Μια ‘σεισμογενής’ χώρα - Οι πολιτικές εξελίξεις στην Ιταλία και το «Κίνημα των 5 Αστέρων»

Posted 25 4 17

 του Θωμά Μπακρατσά

Εισαγωγή    

    Οι έξι μήνες από τον Αύγουστο του 2016 ως και τον Ιανουάριο του 2017 υπήρξαν δραματικοί για την Ιταλία. Μέσα σε αυτό το διάστημα (Αύγουστος και Οκτώβριος 2016 και Ιανουάριος 2017 αντίστοιχα)  σημειώθηκαν τρεις ισχυροί σεισμοί στην Κεντρική Ιταλία, με συνολικά πάνω από 600 νεκρούς και τραυματίες και μεγάλη καταστροφή των υποδομών των σεισμόπληκτων περιοχών. 

Read the rest of this entry »

Το Εργατικό κόμμα στην εποχή Κόρμπυν: Διλήμματα για μια νέα Αριστερά;

Posted 15 3 17

 Του Στέλιου Αρβανιτίδη

 Εισαγωγή

Ένα και πλέον έτος μετά την άνοδο του Τζέρεμυ Κόρμπυν και της Αριστεράς στην ηγεσία του Εργατικού Κόμματος, η συζήτηση για τις εκλογικές προοπτικές των Εργατικών επανέρχεται στο προσκήνιο μέσα σε ένα νέο πολιτικό πλαίσιο μετά το δημοψήφισμα για την αποχώρηση της Βρετανίας από την Ε.Ε. τον περασμένο Ιούνιο. 

Read the rest of this entry »

Συνέντευξη με το Γενικό Πρόξενο της Γαλλίας στη Θεσσαλονίκη

Posted 5 3 17

της Μάρθας Παπαδοπούλου

 

Στις 19/12/2016 συναντήσαμε, στο πλαίσιο μιας συνέντευξης για το Παρατηρητήριο Διεθνών και Ευρωπαϊκών θεμάτων, το Γενικό Πρόξενο της Γαλλίας στη Θεσσαλονίκη και Διευθυντή του Γαλλικού Ινστιτούτου Θεσσαλονίκης κ. Philippe Ray* στο γραφείο του στο Γαλλικό Προξενείο Θεσσαλονίκης.  Η συζήτηση αφορούσε ζητήματα της επικαιρότητας για την Ευρώπη, τον κόσμο και βέβαια τη Γαλλία. 

Read the rest of this entry »

Μολδαβία: Ένα βήμα εμπρός, δύο βήματα πίσω

Posted 28 2 17

 Του Αλέξανδρου Μπουρδάνου

 

Το Νοέμβριο του 2016 διεξήχθη ο δεύτερος γύρος των προεδρικών εκλογών στη Μολδαβία που οδήγησε σε νίκη του δηλωμένου αντιευρωπαϊστή και φιλορώσου υποψήφιου Igor Dodon. Η αντίπαλός του, Maia Sandu, που υποστήριζε την προσέγγιση της Μολδαβίας στην Ευρώπη, επωμίστηκε τις ευθύνες για το τεράστιο οικονομικό και τραπεζικό σκάνδαλο για το οποίο ήταν υπεύθυνη η απερχόμενη κυβέρνηση ενώ κατηγορήθηκε και λόγω του ότι ήταν γυναίκα. 

Read the rest of this entry »

Προς έναν ευρωπαϊκό στρατό;

Posted 22 11 16

Του Χρήστου Γραμμένου

 

Από τις απαρχές της Ευρωπαϊκής ενοποίησης οι απόπειρες διαμόρφωσης κοινής εξωτερικής πολιτικής, ασφάλειας  και άμυνας αντικατοπτρίζουν σε μεγάλο βαθμό το χάσμα ανάμεσα στις διαφορετικές αντιλήψεις για την πολιτική ενοποίηση της Γηραιάς Ηπείρου, με ιστορικό παράδειγμα το ναυάγιο της Ευρωπαϊκής Αμυντικής Κοινότητας στην δεκαετία του 50. Έκτοτε, οι διάφορες πολύ προσεκτικές προσπάθειες για την διαμόρφωση ενός ευρωπαϊκού αμυντικού πλαισίου ήταν πάντα αποτέλεσμα εξισορρόπησης ανάμεσα σε (κάποια) ομοσπονδιακά και (ιδίως) διακυβερνητικά χαρακτηριστικά και κρατούσαν την Ένωση πίσω από τις εξελίξεις και τα διεθνή τεκταινόμενα.

Read the rest of this entry »